Bouwen zonder vergunning

Bouwen zonder vergunning

Mogen uw buren zomaar bouwen zonder dat u iets over een vergunning weet? Wat u kunt doen, hangt af van twee dingen. Het type bouwwerk telt mee, en wat de gemeente erover beslist. Op deze pagina leest u welke factoren meewegen en welke stappen u zelf kunt zetten. VoorRecht-rechtspraak biedt informatie om zelf tot een oplossing te komen, maar helpt ook als dat niet lukt. Indien nodig, is een stap naar de rechter mogelijk.

De weg naar een oplossing begint met de Verkenner

De Verkenner is een digitale hulp. Met hulp van kunstmatige intelligentie stelt hij u vragen om duidelijk te krijgen wat er aan de hand is. Daarna krijgt u informatie op basis van wat u heeft verteld, zoals uw rechten, wat u kunt doen, en wanneer hulp mogelijk is.
Let op: De Verkenner maakt gebruik van kunstmatige intelligentie en is nog in ontwikkeling. Controleer altijd of de informatie klopt.
Mijn buren bouwen een aanbouw maar volgens mij hebben ze geen vergunning
De buren hebben een dakkapel geplaatst die mijn zonlicht blokkeert
Ik heb een handhavingsverzoek ingediend, maar de gemeente onderneemt niets
Vertel de Verkenner uw eigen situatie...

Voorbeelden van situaties

Onderstaande situaties zijn fictief, maar gebaseerd op gevallen die bij voorRecht-rechtspraak binnenkomen. De voorbeelden trekken geen juridische conclusies. Ze laten zien welke stap iemand zou kunnen hebben gezet na het verkennen van de eigen situatie via de Verkenner. Wat de Verkenner laat zien is gebaseerd op patronen uit jurisprudentie over vergelijkbare situaties.

Grote aanbouw zonder vergunning

Michelle zag op een ochtend dat haar buren bezig waren met een forse aanbouw. Ze voelde zich hierdoor overvallen. Ze vroeg zich verder af of hier geen vergunning voor nodige was. Ze vulde de Verkenner in omdat ze wilde weten of haar buren dit zomaar mochten en wat zij zelf kon doen. De Verkenner liet zien dat een aanbouw soms zonder vergunning mag. Dat hangt af van de grootte, de plek op het perceel en het omgevingsplan. Verder werd duidelijk dat Michelle bij de gemeente kan navragen of er een vergunning is verleend. Bij een vermoeden van bouwen zonder vergunning kan zij een melding of een handhavingsverzoek indienen. Michelle zou eerst zelf bij de buren langs kunnen gaan. Zij kan vragen wat zij precies bouwen en of zij weten of het vergunningsvrij is. Zo komt er duidelijkheid voordat de stap naar de gemeente nodig is.

Grote aanbouw zonder vergunning

Michelle zag op een ochtend dat haar buren bezig waren met een forse aanbouw. Ze voelde zich hierdoor overvallen. Ze vroeg zich verder af of hier geen vergunning voor nodige was. Ze vulde de Verkenner in omdat ze wilde weten of haar buren dit zomaar mochten en wat zij zelf kon doen. De Verkenner liet zien dat een aanbouw soms zonder vergunning mag. Dat hangt af van de grootte, de plek op het perceel en het omgevingsplan. Verder werd duidelijk dat Michelle bij de gemeente kan navragen of er een vergunning is verleend. Bij een vermoeden van bouwen zonder vergunning kan zij een melding of een handhavingsverzoek indienen. Michelle zou eerst zelf bij de buren langs kunnen gaan. Zij kan vragen wat zij precies bouwen en of zij weten of het vergunningsvrij is. Zo komt er duidelijkheid voordat de stap naar de gemeente nodig is.

Afname van zonlicht na bouw van dakkapel

André zag dat zijn buren een dakkapel hadden geplaatst. In zijn slaapkamer viel daarna duidelijk minder licht. Hij vroeg zich af of de dakkapel een vergunning nodig had. En wat hij zelf kon doen aan het lichtverlies. De Verkenner liet zien dat een dakkapel op het achterdakvlak in veel gevallen zonder vergunning mag. Voorwaarde is dat de maten en de plaatsing kloppen. Verder werd duidelijk dat lichtverlies en uitzicht niet altijd meewegen bij een vergunning. Het burenrecht biedt daar wel ruimte voor. De burgerlijke rechter kan oordelen dat een bouwwerk onrechtmatige hinder veroorzaakt. Dat kan zelfs als er een vergunning is (ECLI:NL:RBDHA:2024:1206). André zou de buren kunnen vragen om samen naar het ontwerp te kijken. In dat gesprek kunnen zij bespreken of een aanpassing mogelijk is.

Afname van zonlicht na bouw van dakkapel

André zag dat zijn buren een dakkapel hadden geplaatst. In zijn slaapkamer viel daarna duidelijk minder licht. Hij vroeg zich af of de dakkapel een vergunning nodig had. En wat hij zelf kon doen aan het lichtverlies. De Verkenner liet zien dat een dakkapel op het achterdakvlak in veel gevallen zonder vergunning mag. Voorwaarde is dat de maten en de plaatsing kloppen. Verder werd duidelijk dat lichtverlies en uitzicht niet altijd meewegen bij een vergunning. Het burenrecht biedt daar wel ruimte voor. De burgerlijke rechter kan oordelen dat een bouwwerk onrechtmatige hinder veroorzaakt. Dat kan zelfs als er een vergunning is (ECLI:NL:RBDHA:2024:1206). André zou de buren kunnen vragen om samen naar het ontwerp te kijken. In dat gesprek kunnen zij bespreken of een aanpassing mogelijk is.

Een gemeente die niet wil handhaven

Selma had een handhavingsverzoek ingediend bij de gemeente. Haar buren hadden een schuur gebouwd zonder, volgens haar noodzakelijke, vergunning. De gemeente besloot om niet op te treden. Volgens hen kon het bouwwerk alsnog worden gelegaliseerd. De Verkenner liet zien dat een besluit om niet te handhaven een formeel besluit is. Tegen zo’n besluit kunt u normaalgesproken binnen 6 weken bezwaar maken (art. 6:7 Awb). Verder werd duidelijk dat de gemeente goed moet uitleggen waarom legalisering kansrijk is. Of die uitleg in haar geval voldoende is, kan in een bezwaarprocedure aan de orde komen. Selma zou een bezwaarschrift kunnen sturen aan het college van burgemeester en wethouders. Daarin kan ze uitleggen waarom zij het niet eens is met het besluit.

Een gemeente die niet wil handhaven

Selma had een handhavingsverzoek ingediend bij de gemeente. Haar buren hadden een schuur gebouwd zonder, volgens haar noodzakelijke, vergunning. De gemeente besloot om niet op te treden. Volgens hen kon het bouwwerk alsnog worden gelegaliseerd. De Verkenner liet zien dat een besluit om niet te handhaven een formeel besluit is. Tegen zo’n besluit kunt u normaalgesproken binnen 6 weken bezwaar maken (art. 6:7 Awb). Verder werd duidelijk dat de gemeente goed moet uitleggen waarom legalisering kansrijk is. Of die uitleg in haar geval voldoende is, kan in een bezwaarprocedure aan de orde komen. Selma zou een bezwaarschrift kunnen sturen aan het college van burgemeester en wethouders. Daarin kan ze uitleggen waarom zij het niet eens is met het besluit.

Currently showing 1 to 3 of 3

Staat uw situatie niet tussen deze voorbeelden?

Maakt u zich geen zorgen, dit waren slechts een paar voorbeelden van wat er via de Verkenner kan worden behandeld. We nodigen u uit om uw eigen situatie in te vullen in onze AI chatbot. Daar krijgt u, na het beantwoorden van enkele vragen, informatie die bij uw geval past. De verkenner is kosteloos, anoniem, en u zit nergens aan vast.

Samen met een begeleider kijken naar uw situatie?

Kunt u er samen niet uitkomen, of weet u niet goed wat een volgende stap is? Een zaakbegeleider helpt u om helderheid te krijgen in uw situatie en het gesprek met de andere partij weer op gang te krijgen. Samen kijken we wat er nodig is.

  • Heeft u het gevoel dat u er samen niet uitkomt?
  • Voelt u zich niet gehoord of begrepen door de andere partij?
  • Zoekt u iemand die met u meedenkt over een volgende stap?


Veelgestelde vragen over Bouwen zonder vergunning

Of voor een bouwwerk een omgevingsvergunning nodig is, hangt af van een paar dingen. Het gaat om het type bouwwerk, de plek op het perceel en het omgevingsplan van uw gemeente. In de meeste gevallen is een kleine schuur, overkapping of dakkapel achter op het dak vergunningsvrij. Wel moeten de maten en afstanden binnen de regels blijven. Maar als het bouwwerk hoger of breder is dan de regels toelaten, kan een vergunning nodig zijn. Hetzelfde geldt als het dichter bij de erfgrens of de weg staat. U kunt dit zelf nagaan via de vergunningscheck op het Omgevingsloket.
U kunt een melding doen bij de gemeente, vaak via de website of een meldpunt. Wilt u dat de gemeente formeel onderzoekt of er een overtreding is en daarop actie onderneemt? Dan kunt u een handhavingsverzoek indienen. De gemeente beslist vaak binnen 8 weken op zo’n verzoek (art. 4:13 Awb). Die termijn wordt in de praktijk vaak verlengd als er meer onderzoek nodig is. De gemeente moet u zo’n verlenging wel tijdig laten weten.
Besluit de gemeente om geen actie te ondernemen? Dan moet zij dat schriftelijk uitleggen. U kunt over het algemeen binnen 6 weken bezwaar maken tegen dat besluit (art. 6:7 Awb). Wordt het bezwaar afgewezen, dan kunt u in beroep bij de bestuursrechter. Maar als de gemeente goed kan onderbouwen waarom legalisering kansrijk is, kan de uitkomst anders uitpakken. Twijfelt u welke route bij uw situatie past? De Verkenner kan u informatie geven over uw rechten, plichten en mogelijke oplossingen.
Soms kiest de gemeente ervoor om een bouwwerk alsnog te legaliseren. De buren moeten dan een omgevingsvergunning aanvragen. Of legalisering kansrijk is, hangt af van twee dingen. Het bouwwerk moet passen binnen het omgevingsplan en het Besluit bouwwerken leefomgeving. Voldoet het niet aan die regels, dan kan legalisering uitblijven. In dat geval moet de gemeente in principe handhaven.
Heeft u rechtstreeks gevolgen van een vergunning die aan uw buren is verleend? Dan bent u belanghebbende. U kunt dan bezwaar maken bij de gemeente. Dat moet binnen 6 weken na bekendmaking van het besluit (art. 6:7 Awb). In uw bezwaar legt u uit waarom u het niet eens bent met de vergunning. Maar als u de termijn mist, vervalt vaak het recht om bezwaar te maken. Alleen met een goede reden voor de vertraging kan dat anders uitpakken.
Of u schade kunt verhalen, hangt af van de feiten en het bewijs. Bij ernstige hinder kan een bouwwerk onrechtmatig zijn (art. 5:37 BW). Denk aan fors verlies van licht, uitzicht of woongenot. De civiele rechter kijkt naar de aard, ernst en duur van de hinder. Ook telt de plaatselijke situatie mee. Een bouwwerk zonder vergunning kan eerder als onrechtmatig worden beoordeeld. Maar als de hinder gering is, kan dat anders uitpakken.
Voor een bezwaar bij de gemeente heeft u geen advocaat nodig. Voor een beroep bij de bestuursrechter ook niet. Juridische bijstand kan wel helpen. Wilt u via de civiele rechter kosten van schade eisen of een bouwwerk laten verwijderen? Dan is bij de rechtbank meestal een advocaat verplicht. Bij de kantonrechter (voor vorderingen tot 25.000 euro) is dat niet zo. Zaakbegeleiding via voorRecht-rechtspraak is kosteloos. Het kan een lichter alternatief zijn als u er zelf niet uitkomt.
Deze pagina is gecontroleerd op 22 juni 2026 door:
Pieter van Riemsdijk
Pieter van Riemsdijk

Heeft u nog een andere vraag?

Neem contact met ons op
Het logo van de Rechtspraak
voorRecht-rechtspraak is een initiatief van de Rechtspraak
Disclaimer Deze website geeft algemene informatie over regels, werkwijzen en procedures en bevat geen juridisch advies. Gebruikers kunnen geen rechten ontlenen aan of aanspraak maken op de juistheid en volledigheid van de inhoud. Daarnaast is voorRecht-rechtspraak en daarmee de Rechtspraak niet aansprakelijk voor de inhoud, actualiteit en het functioneren van websites van derden. De website wordt met grote zorgvuldigheid onderhouden.